İsrail 1 yılda Gazze'de sadece Filistinlileri
değil çevreyi de katletti
İsrail'in Gazze'ye yönelik
saldırılarının başladığı 7 Ekim 2023'ten bugüne yayımlanan raporlar,
bombardımanların insani krizin yanı sıra büyük bir çevre tahribatına da neden
olduğunu ortaya koydu.
İsrail, Gazze'deki saldırılarına bir
yıldır aralıksız devam ederken beyaz fosfor bombası kullanımı başta olmak üzere
bu süreçte başvurduğu birçok yöntemle insani krizin yanı sıra büyük bir çevre
tahribatına da neden oldu.
İsrail'in 7 Ekim 2023'te Gazze'ye başlattığı
saldırılar neticesinde 40 bini aşkın kişinin hayatını kaybetti, 100 bine yakın
kişi yaralandı ve binlerce kişi evlerinden edildi. Yaşanan bu insani krizin
yanı sıra bombardımanlar, geride büyük bir çevresel yıkım da bıraktı.
Gazze hükümetinin Medya Ofisin’den saldırıların
200'üncü gününde yapılan açıklamada, İsrail tarafından Gazze'ye 75 bin ton
bomba atıldığı kaydedildi. Bu, İkinci Dünya Savaşı'nda Hiroşima'ya atılan bomba
miktarının yaklaşık 6 katına denk geliyor.
İngiltere'deki Queen Mary
Üniversitesinin çalışmasına göre, Gazze'deki yapıların yüzde 54 ila 66'sı
İsrail saldırılarında zarar gördü veya tamamen yıkıldı. İsrail saldırıları,
2024 yılının şubat ayını da kapsayan ilk 120 günlük dönemde 420 bin ila 652 bin
ton karbondioksit eş değeri salıma neden olurken bu rakam 26 ülke ve bölgenin
yıllık karbon emisyonundan daha fazlasına tekabül ediyor.
Saldırıların çevreye verdiği zararı
artıran en önemli faktörlerin başında ise uluslararası hukuka göre yoğun sivil
nüfusun bulunduğu bölgelerde kullanımı yasak olan beyaz fosfor bombası geliyor.
Toprakta ve suda yıllarca kalabilen
beyaz fosfor, kısa vadede temas ettiği bitkileri öldürüyor, uzun vadede ise
tarımda gübre etkisi meydana getirerek aşırı miktarda bitki, yosun ve alg
çoğalmasına sebep oluyor.
Su krizi artıyor
Gazze'deki askeri hedeflerin yanı sıra
kritik altyapı tesislerini de hedef alan İsrail, elektrik hatlarına düzenlediği
saldırılarla Gazze'yi karanlıkta bırakmanın dışında, su hatlarını da vurarak,
Gazze'de büyük bir su krizi yaşanmasına neden oldu. Birleşmiş Milletler Yakın
Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA),
saldırıların ilk 8 ayı sonunda su ve temizlik tesisleri ile altyapının yaklaşık
yüzde 67'sinin yıkıldığını veya zarar gördüğünü açıkladı.
Uluslararası yardım kuruluşu Oxfam
tarafından temmuz ayında yayımlanan "Su Savaşı Suçları" başlıklı
rapora göre, acil durumlarda hayatta kalabilmek için bir kişi günlük 15 litre
suya ihtiyaç duyarken Gazzeliler yemek, duş ve temizlik gibi ihtiyaçlarını
karşılamak için 4,74 litre suya ulaşabiliyor. Bu rakam İsrail saldırıları
öncesi dönemle kıyaslandığında, Gazze halkının ulaştığı suyun yüzde 94
azaldığını gösteriyor.
İsrail'in Gazze Şeridi'ne su akışını
kesmesi sonucu derinleşen su sorunu, halkın kuyulardaki kirli suları kullanmak
zorunda kalmasına neden oluyor. Gazzelilerin su alabilmek için saatler boyunca
bekledikleri su kuyruklarına birçok kez saldırı düzenleyen İsrail, 17 Ekim
2023'te ise su bidonlarıyla eve dönen 2 çocuğu öldürdü.
Atıklar birikiyor
Hollanda merkezli sivil toplum
kuruluşu PAX for Peace tarafından haziran ayında yayımlanan "Gazze'de
Savaş ve Çöp" isimli rapora göre, boyutları farklılık gösteren en az 225
atık toplama alanının bulunduğu Gazze Şeridi çevresinde, atık toplama araçlarının
saldırılarda zarar görmesi ve İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) tarafından çöp
toplama alanlarına erişimin engellenmesi nedeniyle sokaklarda ve tarlalarda yüz
binlerce ton katı atık ortaya çıktı. Çatışmaların başlamasıyla nüfusun yüzde
85'inden fazlasının yerinden edildiği Gazze'de, yapıların yüzde 62'si
saldırılar sonrası enkaza dönüşürken Gazze Belediyesinin verilerine göre sadece
kent genelinde en az 100 bin ton katı atık birikti.
Salgın hastalık riski korkutuyor
Tıbbi atıkların imha edilememesi,
kimyasalların ve radyoaktif maddelerin toprağa ve yer altı sularına karışması
Hepatit B ve Hepatit C gibi hastalıkların yayılmasına yol açarken depolama
alanlarından önce suya ve toprağa, ardından da bu alanlarda yapılan tarımsal
faaliyetler yoluyla besin zincirine karışan kimyasallar insan ve hayvan
vücuduna kadar ulaşıyor. Filistin Sağlık Bakanlığından 4 Mart 2024'te yapılan
açıklamada, yaklaşık 2,3 milyon Filistinlinin yaşadığı Gazze Şeridi'nde
yaklaşık 1 milyon bulaşıcı hastalık vakası tespit edildiği ve tedavi için gerekli
tıbbi imkanlara sahip olunmadığı belirtildi.
Yıkımla gelen karbon yükü
Birleşmiş Milletler (BM), İsrail
saldırılarının Gazze'de yol açtığı yıkım nedeniyle oluşan 23 milyon ton enkazı
kaldırmanın yıllar sürebileceğini açıkladı. BM'ye göre, İsrail'in Gazze'ye
saldırılarında, aralarında sivillerin yaşadığı evler ile hastane ve okul
binalarının da bulunduğu 156 bin ila 200 bin yapının zarar gördüğü veya tamamen
yıkıldığı göz önüne alındığında bunların yeniden inşasının 46,8 milyon ton ila
60 milyon ton karbondioksit eş değeri salıma neden olacağı tahmin ediliyor. Bu
rakam 135'ten fazla ülkenin yıllık karbondioksit emisyonundan fazlasına, İsveç
ile Portekiz'inkine ise eşit miktara denk geliyor.
